Hitit Kanunları - 27

Hitit Kanunları - 27

ták-ku LÚ-aš DAM-ŠU da-a-i na-an A-NA É-ŠU pé-e-ḫu-te-iz-zi i-wa-ru-uš-še-id-az an-da pé-e-da-a-i ták-ku MUNUS-za a-wa-ya a-ki nu LÚ-aš a-aš-šu-še-it wa-ar-nu-an-zi i-wa-ru-še-ta-az LÚ-aš da-a-i ták-ku-aš at-ta-aš-ša-ša É-ri a-ki Ù DUMU.MEŠ-ŠU a-ša-an-zi i-wa-ru-uš-še-it LÚ-aš na-at-ta da-a-i

ták-ku: Eğer

LÚ-aš: -in, veya özne hali (genitif/nominatif), tekil. Anlamı: Adam, erkek.

DAM-ŠU: Sümerce veya sümerogram + akadogram veya akatça, eril 3. tekil şahıs sonek zamiri (pronom suffixe). Anlamı: Eş (kadın).

da-a-i: dai fiili, tamamlanmamış çekim, 3. tekil şahıs. Anlamı: almak.

na-an: nu, ve + an, 3. tekil şahıs sonek (enclitique) kişi zamiri, nesne (accusatif) hali.

A-NA: akatça veya akadogram. Anlamı: “-e doğru” (daha detaylı açıklama için “Hitit Kanunları – 9”a bakınız.)

É-ŠU: Sümerce veya sümerogram + akadogram veya akatça, eril 3. tekil şahıs sonek zamiri (pronom suffixe). Anlamı: Ev

pé-e-ḫu-te-iz-zi: pehute fiili, 3. tekil şahıs tamamlanmamış çekim. Anlamı: ulaştırmak; gerçekleştirmek

i-wa-ru-uš-še-id-az: iwaru gövde+ sit, nesne (acusatif) halinde 3. tekil şahıs aitlik zamiri + az, gövdenin menşe (ablatif) halinde çekimlendiğini gösteren hal eki*. Anlamı: Çeyiz

an-da: içinde ; ile.

pé-e-da-a-i: 3. tekil şahıs tamamlanmamış çekim. Anlamı: götürmek, geçmek.

MUNUS-za: Sümerce veya sümerogram, işsel (ergatif) hali, tekil** . Anlamı: Kadın

a-wa-ya:

a-ki: ak fiili. 3. tekil şahıs, tamamlanmamış çekim. Anlamı: Ölmek.

nu: ve.

a-aš-šu-še-it: a-aš-šu + še-it, 3. tekil şahıs nesne (accusatif) halinde, aitlik zamiri. Anlamı: eşya

wa-ar-nu-an-zi: warnu fiili, 3. çoğul şahıs, tamamlanmamış çekim. Anlamı: Yakmak

i-wa-ru-še-ta-az: iwaru + se, 3. tekil şahıs yönelme (datif) halinde sonek kişi zamiri (enclitique) + taz, gövdenin menşe (ablatif) halinde çekimlendiğini gösteren hal eki. Anlamı: Çeyiz.

ták-ku-aš: takku + as, 3. tekil şahıs özne (nominatif) halinde sonek kişi zamiri (enclitique).

at-ta-aš-ša-ša: atta + sas, 3. tekil şahıs, "in" (genitif) halinde, aitlik zamiri + a, ve. Anlamı: Baba

É-ri: Sümerce veya sümerogram + ri, yönelme (datif) hali tekil.

Ù: Akatça veya akadogram. Anlamı: ve.

DUMU.MEŠ-ŠU: Sümerce veya sümerogram + akadogram veya akatça, eril 3. tekil şahıs sonek zamiri (pronom suffixe). Anlamı: Nüfus, (bu bağlamda) çocuk, oğul.

a-ša-an-zi: as fiili, 3. çoğul şahıs, tamamlanmamış çekim. Anlamı: Kalmak

na-at-ta: Olumsuzluk bildiren zarf.

Çeviri

Eğer bir erkek eşini alır ve onu evine ulaştırırsa, onun (eşinin) çeyizi ile götürür, eğer kadın ... ölürse, erkek onun eşyalarını yakar ve çeyizini alır, eğer o, babasının evinde ölürse ve oğlu kalırsa, erkek onun çeyizini almaz.

Çevirinin sıkıntıları:

Ya "a-wa-ya"ya baktım baktım bulamadım, yani Tischler'de buldum da konudan çok bağımsız bir anlam veriyor. Herhalde yanlış çeviri-yazım yapıyorum. "a-pí-ya", şeklinde çeviri-yazımını yapan kaynaklar da gördüm. a-pí-ya: Bu durumda, o halde gibi anlamlara gelen zarf. "awaya"yı bu şekilde okursak çeviri şöyle oluyor " ... eğer kadın burada (yani erkeğin evinde) ölürse, erkek onun eşyalarını..." Bunun dışında DUMU.MEŠ'i doğru çeviri-yazdığıma emin olamadım, çünkü mes, "me-eš" haliyle gözleniyor, dolayısıyla oradaki çeviri-yazımdan emin değilim. Daha iyi çeviri önerilerinizi, yorumlara bekliyorum.

*Normalde böyle bir durum rastlanmaz. Yani hal ekleri gövdeye dahildir genelde. Burada tamamen başka türlü yorumlayamadığım için böyle yorumladım. Ama çok büyük olasılıkla ya benim yanlışım, ya katibin yanlışı, ya da her ikimiz birden hata yapıyoruz, dolayısıyla buradaki dilbilgisi yorumunu dikkate almamanızı tavsiye ederim.

**Açıkçası "işsel" kelimesini Türkçe'de ilk defa duydum. Dil bilimdeki eksiğimin bir göstergesi, ama daha açık olması için, ders notlarımın bir kısmını buraya aktarıyorum. " İşsel (Ergatif): yalnızca nötr (cansız) olanlarda görülür. Genellikle, hititçe "accusatif" [nesne hali]  sistemli bir dildir ( geçişli ve geçişsiz fiilerin özneleri ["sujet"leri] özne halinde[nominatif] görülürken geçişli fiillerin nesneleri nesne halindedir [accusatif]) Ancak, nötr isimler geçişli bir fiilin öznesi ["sujet"si] olduğunda, -anza (tekil) veya -antes (çoğul) sonekini alırlar