Hitit Kanunları - 39

Hitit Kanunları - 39

(1) Ták-ku LÚ-URU-LU-aš ta-me-e-el A-ŠÀ-ḪI-A ḫar-zi (2) ša-aḫ-ḫa-an-na iš-ša-i ták-ku ša-aḫ-ḫa-an ar-ḫa (3) pé-eš-ši-ya-zi A-ŠÀ-ḪI-A-ya da-ma-iš Ú-UL-at (4) ḫa-ap-pa-ra-iz-zi

ták-ku: Eğer

LÚ-URU-LU-aš: Özne hali (nominatif), tekil. Anlamı: İnsanlık, halk

ta-me-e-el: damai isminin "-in" (genitif) hali, tekil. Anlamı: Öteki.

A-ŠÀ-ḪI-A: Sümerce veya sümerogram. Anlamı: tarlalar.

ḫar-zi: har fiili, 3. tekil şahıs, tamamlanmamış çekim. Anlamı: Tutmak, sahip olmak.

ša-aḫ-ḫa-an-na: yönelim (allatif) hali, tekil. Anlamı: Vergi.

iš-ša-i: essa fiili, 3. tekil şahıs, tamamlanmamış çekim. Anlamı: Yapmak, gerçekleştirmek.

ša-aḫ-ḫa-an: Nesne (accusatif) hali, tekil. Anlamı: Vergi.

ar-ḫa pé-eš-ši-ya-zi: arha, belirteç (uzak) + pessiyazi, 3. tekil şahıs, tamamlanmamış çekim (atmak, itmek). Anlamı: avlamak, uzaklaştırmak, sürgüne yollamak.

A-ŠÀ-ḪI-A-ya: Yönelim (allatif) hali, sümerce veya sümerogram. Anlamı: tarlalar.

da-ma-iš: Özne (nominatif) hali, tekil. Anlamı: Öteki, başka.

Ú-UL-at: olumsuzluk bildiren sözcük + at 3. tekil şahıs sonek (enclitique) kişi zamiri, özne/nesne (nominatif/accusatif neutre) hali.

ḫa-ap-pa-ra-iz-zi: happarai fiili, 3. tekil şahıs, tamamlanmamış çekim. Anlamı: Satmak, devretmek.

Çeviri:

Eğer halk ötekinin tarlalarını tutar, vergiye yaparsa (bağlarsa); eğer o vergiyi uzaklaştırsa, tarlaları başkasına o devretmez.

Çevirinin sıkıntıları:

Çevirinin ikinci eğer ile başlayan bölümü, biraz yorum oldu. Her ne kadar olabildiğince düz ve doğrudan çevirsemde, bunda tam olara dümdüz bir çeviri yaptığımda çok anlaşılmaz oluyordu. Ben de biraz yorum katmak durumunda kaldım. Yorum katmadığım haliyle cümle şunun gibi bir şey: "... eğer o vergiyi uzaklaştırırsa, tarlalara öteki ona devretmez" burada ucu biraz açık kalıyor kimin kime hangi koşulda tarlayı devretmeyeceğine dair, ve bizim sözdizimimize uymuyor. Zaten çoğu Hititçe cümle uymuyor; ancak burada muhtemel olan şey benim "A-ŠÀ-ḪI-A-ya" ve "Ú-UL-at" yanlış yorumluyor olmam. Bir başka önemli şey benim vergi diye karşıladığım "sahan"ın bizim bu gün anladığımız bir biçimde vergi olmak durumunda olmayabileceği. Onu daha çok bir bedel cinsi olarak düşünmekte yarar var. Daha iyi çeviri önerileriniz olursa, lütfen yorumlara yazmaktan çekinmeyin.